آشناست به اخلاق دينى اسلامى . كليهء اديان و شرايعى كه براى راهنمايى بشر به طريق سعادت در دنيا و آخرت به وسيلهء سفرا و پيمبران خدا در ميانهء طوايف و اقوام مختلفهء بشر انتشار يافته ، منتها مقصد و يگانه مقصود آن‌ها به‌طور اتفاق ، محافظت اخلاق و بالاخره بشر سر تا پا شرّ و درّنده و حيوان را به مقام روحانيّت و كمال آدميّت برساند و هدفى جز بيان فوايد و آثار اخلاق فاضله و ملكات كريمه و بيان مضرّات و مفاسد صفات ذميمه و عادات ناپسنديدهء ملهكه نداشته و چيزى فروگذار نشده ؛ و بالخصوص اين مقصود مهمّ و اين منظور عالى در دين مقدّس اسلام تأمين و در عمل نمودن به دستورات حضرت خير الانام تضمين گرديده ؛ به حدّى كه آراستگى اين دين مبين و پيراستگى و برجستگى اين آيين متين بر احدى از منصفين و متفكّرين ملل عالم و عقلاى بنى آدم مخفى و مستور نمانده و نخواهد ماند و هرگاه به يگانه كتاب مقدّس آسمانى و قرآن مجيد سبحانى عطف نظر و دقّت بصر كنيم ، سوره‌اى از سور قرآنى را نخواهيم يافت ، مگر آن‌كه دستورات اخلاقيه ، قسمتى مهم از او تشكيل داده و همچنين هرگاه احاديث واردهء از رسول اكرم و خلفاء مكرّمش صلى الله عليه و آله و سلم را بنگريم و كاملا در مقام استفاده گذاريم ، خواهيم يافت چگونه نصايح و دستورات اجتماعى و مدنى و اخلاقى را متكفّل و دربر دارد و بالاخره دساتير [ دستورهاى ] اسلامى از كتاب و سنّت را بهترين دستگير و راهنما و دليل و نسخه صلاح و سداد خواهيم يافت كه مىتوان بدان وسيله خود را متخلّق به اخلاق فاضلهء انسانيّت نمود و از رذالت حيوانيّت و پستى بهيمت رهايى و خلاصى يافت . تا بالاخره لذّت مقام آدميّت را دريافته و انسانى به تمام معنا شده و بشريّت و آدميّت را به خوبى در خويش از حيوانيّت و درّندگى و بهيمت ممتاز سازيم ؛ آنگاه بزرگ‌ترين نعمت و بالاترين موهبت يزدانى را در كمون و روحيّت خود احساس نموده و در مقام تشكّر و سپاس‌گزارى ذات بىمثالش خواهيم برآمد و به راستى احساس مىكنيم كه نعمت‌هاى آفريننده ما قابل احصا و شماره نبوده و احاطه به همه بلكه به قسمتى مختصر از آن عطاياى جزيله چگونه از حوصلهء اقتدار و توانايى ما بيرون خواهد بود كه فرمود : « وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها » ؛ « 1 » همين قدر بس در اهميّت اخلاق كه پيغمبر ما پايهء بعثت خود را بر روى اساس محكم و اصل مستحكم مكارم اخلاق نهاده و شارعيّت خود را معلول اين علّت العلل معرفى فرموده و گفته : « انّما بعثت لاتمّم مكارم الأخلاق » « 2 » تا گروه گروندگان حضرتش آگاه شوند كه دين قويم اسلام مجموعهء يك سلسله احكام و تعاليم برجسته‌اى است كه لبّ و حقيقت و روح و معنى

--> ( 1 ) . ابراهيم ، 34 ( 2 ) . مستدرك ، ج 11 ، ص 187